Acil Tıp Teknisyenlerinin Görev ve Yetkileri Değişti
02 Nisan 2009 Perşembe 10:54
Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri (AABT) ile Acil Tıp Teknisyenlerinin (ATT) ambulans ve acil sağlık hizmetleri istasyonlarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar ile görev, yetki ve sorumluklarını
Sağlık Bakanlığından:
AMBULANS VE ACİL
BAKIM TEKNİKERLERİ İLE ACİL TIPTEKNİSYENLERİNİN ÇALIŞMA USUL VEESASLARINA DAİR TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜMAmaç,
Kapsam ve Dayanak
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu
Tebliğin amacı; ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp
teknisyenlerinin ambulans ve acil sağlık hizmetleri istasyonlarında
çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar ile görev, yetki ve sorumluklarını
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2
–
(1) Bu
Tebliğ; ambulans ve acil sağlık hizmetleri sunan bütün kamu kurum ve
kuruluşları, özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler ile bu hizmetleri
sunmakla yükümlü ambulans ve acil bakım teknikerleri ve acil tıp
teknisyenlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu
Tebliğ, 11/5/2000 tarihli ve 24046 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Acil Sağlık
Hizmetleri Yönetmeliğinin değişik 28 inci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.İKİNCİ BÖLÜMGörev, Yetki ve Sorumluluklar
Ambulans ve acil bakım teknikerleri
ile acil tıp teknisyenlerinin görev, yetki ve
sorumlulukları
MADDE 4 –
(1) Ambulans
ve acil bakım teknikerleri (AABT)’nin acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı
olmak kaydıyla tıbbi görev, yetki ve sorumlukları şunlardır;
a) Ambulans ve acil bakım teknikerleri
(AABT)
Ek-1’deki temel eğitim
programı,
Ek-2’deki akış şemaları ve
diğer zorunlu eğitim programlarına uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak,
2) Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen
acil ilaçları ve sıvıları kullanmak,
3) Oksijen uygulaması yapmak,
4) Endotrakeal entübasyon uygulaması
yapmak,
5)
Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak,
6) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın
nakle hazır hale gelmesini sağlamak,
7) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve
uygulamak,
8)
Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak,
9) Kırık, çıkık ve burkulmalarda
stabilizasyonu sağlamak,
10) Yara kapatma
ve basit kanama kontrolü yapmak,
11) Acil doğum durumunda doğum eylemine
yardımcı olmak, ile
yetkilidirler.
b) AABT’ler bu yetkilerini sadece hastane
öncesi alanda görev yapan hekimsiz ambulanslar veya acil sağlık araçları ile
görev yaparken
Ek-1’deki temel
eğitim programını tamamladıktan sonra
Ek-2’de sunulan akış şemalarına göre uygulayabilirler. Bu
yetkilerini, ambulans ve acil sağlık araçları dışında, hekimin yazılı veya sözlü
talimatı ve onayı olmadan kullanamazlar.
(2) Acil tıp teknisyenleri (ATT)’nin acil
tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı olmak kaydıyla tıbbi görev, yetki ve
sorumlukları şunlardır;
a) Acil tıp
teknisyenleri, birlikte çalıştığı hekim ve/veya AABT’nin talimatı ve onayı ile
Ek-1’deki temel eğitim programı ve
Ek-2’deki akış şemalarına uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak,
2) Oksijen uygulaması yapmak,
3) Endotrakeal entübasyon uygulaması
yapmak,
4) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve
uygulamak,
5) Kırık, çıkık
ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak,
6) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü
yapmak,
7) Temel yaşam desteği protokollerini
uygulamak,
8) Temel yaşam
desteği uygulaması sırasında yarı otomatik ve tam otomatik eksternal defibrilatörleri kullanmak,
9) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın
nakle hazır hale gelmesini sağlamak, ile yetkilidirler.
b) ATT’ler bu yetkilerini sadece hastane
öncesi alanda görev yapan hekimli ve/veya AABT’li ambulanslar ve acil sağlık
araçları, hekim veya AABT bulunmayan nakil ambulansları ile görev yaparken,
Ek-1’ deki temel eğitim programını tamamladıktan sonra Ek-2’ de sunulan akış
şemalarına göre uygulayabilirler. Bu yetkilerini ambulans ve acil sağlık
araçları dışında, hekimin yazılı veya sözlü talimatı ve onayı olmadan
kullanamazlar.
Tıbbi danışma kuralları ve
sorumluluklar
MADDE 5 –
(1) Ambulans
ve acil bakım teknikerleri ve acil tıp teknisyenleri hekimsiz ambulans ve acil
sağlık araçları ile görev yaparken Ek-2’ deki akış şemalarına uygun olarak
hastaya tıbbi müdahale yapar. Bu personel Ek-2’ deki akış şemalarında (KKM)
işareti ile gösterilen işlem basamakları için komuta kontrol merkezine danışmak
ve tıbbi danışman olarak görevli hekim veya merkez tarafından yönlendirilen
uzman hekimin onayını almak zorundadır. Bu onayı verme veya ilgili uzman hekime
yönlendirme yetkisi tıbbi danışman olarak görevlendirilen hekime aittir.
Merkezde görevlendirilen tıbbi danışman, telefon veya telsiz ile kendisine
ulaşan AABT ve ATT’ nin verdiği bilgilere göre tıbbi müdahale onayını bizzat
verir veya ilgili uzman hekime yönlendirir veya işleme onay vermez. Onay
vermediği takdirde tıbbi danışman, AABT ve ATT’nin yapacağı işlemi bildirmek
zorundadır. Tıbbi danışman, hasta veya yaralı hakkında kendisine verilen
bilgiler, akış şemaları ve ambulansın sağlık kuruluşuna uzaklığı gibi somut
bilgi ve belgelere göre bu kararı verir. Bu görüşmelerin ses kayıtlarının merkez
tarafından kaydedilmesi veya çalıştığı kurumda görevli personel ile birlikte
yazılı olarak kayıt altına alınması zorunludur. Tereddüte düşülmesi durumunda
tıbbi danışman tarafından hasta veya yaralının vital bulguları ve değerlendirme
bulgularının teknik imkanlar dahilinde iletişim cihazları aracılığıyla merkeze
veya uzman hekime gönderilmesi istenir.
(2) AABT ve ATT danışman hekime ulaşamadığı
veya ulaşıp onay alamadığı durumlarda, akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı
isteyen işlemleri yapamaz. Bu durumda hastanın temel ve ileri yaşam desteği
uygulamaları ile stabilizasyonu sağlanarak gecikmeksizin uygun en yakın sağlık
kuruluşuna nakli sağlanır. Gerekiyorsa oksijen ve sıvı uygulamasına başlanır;
kardiyo pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulamaları dışında akış
şemalarındaki tıbbi danışman onayı istenen ilaçlar kullanılmaz.
Acil ilaç kullanımı ve hekim
desteği
MADDE 6
–
(1) Ek-2’
de bulunan akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı istenen ilaçların kullanım
basamakları tıbbi danışmanın onayı ile ancak aşağıdaki durumlarda, AABT’ler
tarafından uygulanabilir.
(2) Hastanın
hayati tehlikesinin bulunması ve bununla birlikte;
a) Ulaşım süresinin uzaması,
b) Bölgesel ve çevresel
zorunluluklar,
c) Ulaşım
aracından ambulanstan kaynaklanan sorunlar,
d) Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu
büyük kaza ve afetlerin olması, hallerinde akış şemalarındaki acil ilaç kullanım
basamakları uygulanır.
(3) Kardiyo pulmoner resusitasyon ve
defibrilasyon uygulaması esnasında acil ilaç kullanım basamaklarının uygulanması
aranmaz. Bu durumda, AABT yaptığı değerlendirme ve hastanın muayenesi sonucunda
gerekli gördüğü takdirde sorumluluk tamamen kendisinde olmak üzere,
gecikmeksizin tıbbi danışmanın bilgisi ve onayı olmadan bu işlem basamağına
başlar.
(4) Kardiyo
pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulaması gerektiren durumların dışında,
öncelikle hasta ve yaralının değerlendirilmesi ve gerekiyorsa temel ve ileri
yaşam desteği uygulamaları ile stabilizasyonu sağlanarak gecikmeksizin uygun en
yakın, sağlık kuruluşuna nakli sağlanır. Gerekiyorsa oksijen ve sıvı
uygulamasına başlanır. Ancak Ek-2’ de bulunan akış şemalarındaki tıbbi danışman
onayı istenen ilaçlar kullanılmaz.
(5) AABT, gerektiğinde olay yerine hekimli ambulans
gönderilmesini tıbbi danışman ve merkezden ister. Bu durumda tıbbi danışmanın da
onayı ile merkez, olay yerine en yakın hekimli ambulansı veya acil sağlık
araçları ile hekimi göndermek için gerekli talimatı uygular. Hastanın bulunduğu
yer veya uzaklık nedeniyle, gerekli ise kara ambulansları dışında hava veya
deniz ambulansları veya ulaşım araçları da bu işlem için harekete geçirilir.
Hekim hastaya ulaşana kadar AABT, akış şemalarına uygun olarak gerekli acil
tıbbi uygulamaları tıbbi danışmandan da onay alarak yapmaya devam
eder.ÜÇÜNCÜ BÖLÜMAmbulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp
TeknisyenlerininMezuniyet Sonrası Eğitim
Programları
Eğitim
Programları
MADDE 7 –
(1) AABT/ATT
mezuniyet sonrası zorunlu eğitim programları, 40 saatlik “Temel Eğitim” , 20
saatlik “Erişkin İleri Yaşam Desteği”, 32 saatlik “Travma İleri Yaşam Desteği” ,
28 saatlik “Çocuklarda İleri Yaşam Desteği” ve 32 saatlik “Ambulans Kullanımı ve
Bakımı Eğitim” programlarından oluşur.
(2) Temel Eğitim, Erişkin İleri Yaşam
Desteği, Çocuk İleri Yaşam Desteği ve Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim
Programlarına katılarak eğitimlerinde 85 ve üstünde not alarak başarılı olanlara
verilecek olan sertifika 3 yıl süre ile geçerli olur. Mezuniyet sonrası eğitim
programlarına katılanlar, eğitiminin ders saatlerini tamamlayamadıkları takdirde
eğitimi tekrar etmek, sınavında başarısız oldukları takdirde en geç 6 ay
içerisinde ilgili sınava tekrar katılmak zorundadır.
Zorunlu eğitim
programları
MADDE 8
–
(1)
Ambulans ve acil bakım teknikerleri (AABT) ve acil tıp
teknisyenleri (ATT) için mezuniyet sonrası zorunlu eğitim
programları:
a) Ambulans
Kullanımı ve Bakımı Eğitim Programı (AABT/ATT)
b) Temel Eğitim Programı
(AABT/ATT)
c) Erişkin İleri
Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
d) Çocuk İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı
(AABT)
e) Travma İleri
Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
(2) AABT’lerin bu eğitim programlarının
tamamına katılımları zorunludur. ATT’ler için zorunlu eğitim programları ise
Ambulans Kullanımı ve Bakımı Eğitimi Programı ve Temel Eğitim Programlarıdır ve
bu programlara AABT’ler ile birlikte katılabilirler. AABT’ler, Temel Eğitim
Programı, Erişkin İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı, Çocuk İleri Yaşam Desteği
Eğitim Programı ve Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim Programlarını en geç üç yıl
içinde tamamlamak ve sertifika almak zorundadır.
(3) Bu eğitim programlarının konuları ve
içeriği Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenir.
(4) Temel Eğitim Programı
Ek-1’deki konu başlıkları ile belirlenmiştir.
Eğitimlerin organizasyonu ve
sertifikaların düzenlenmesi
ADDE 9
–
(1) AABT/ ATT’ lerin mezuniyet sonrası zorunlu
eğitimleri, bu Tebliğde belirlenen program çerçevesinde Sağlık Bakanlığının
belirleyeceği eğitim müfredatı ile il sağlık müdürlüklerinin koordinasyon ve
sorumluluğunda, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversiteler, acil sağlık
hizmetleri bölge eğitim ve araştırma merkezleri ve ilgili derneklerin katılımı
ve işbirliği ile yapılır. Eğitimler sonunda teorik ve uygulamalı iki ayrı sınav
yapılır. Her kursta eğitmenler yanında bir eğitim koordinatörü ve bir kurs
yöneticisi bulunur. Acil hekimliği sertifika programında eğitici olan hekimler
ve zorunlu eğitim programları kapsamında eğitici eğitimi alan sağlık personeli
ve Sağlık Bakanlığı tarafından bu programlar için eğitimciliği onaylanan
eğitimciler bu eğitimlerde görev alabilirler. Bölge koordinatör illeri bu
eğitimlere eğitimci desteği verebilir ve gerektiğinde eğitimlerin yapılmasını
organize eder. Zorunlu ve geliştirme eğitimlerinin sertifikaları eğitimin
düzenlendiği il sağlık müdürlükleri tarafından Ek-3’teki sertifika örneğine göre
düzenlenir. İllerde düzenlenecek zorunlu eğitim programlarının ve geliştirme
eğitim programlarının yıllık planı ve kurs sonuç raporları düzenli olarak Sağlık
Bakanlığına bildirilir.DÖRDÜNCÜ
BÖLÜMSon Hükümler
Yürürlük
MADDE 10 –
(1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11 –
(1) Bu
Tebliğ hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
EK-1 AMBULANS VE ACİL BAKIM TEKNİKERİ (AABT) VE ACİL TIP
TEKNİSYENİ (ATT)TEMEL EĞİTİM PROGRAMI
KONULARI
1. Acil Sağlık Hizmetleri
2. Hastanın Değerlendirilmesi
3. Temel Yaşam Desteği ve Otomatik Eksternal
Defibrilatör Kullanımı
4. Göğüs Ağrılı
Hastaya Yaklaşım
5. Solunum
Sıkıntısı Olan Hastaya Yaklaşım
6. Nörolojik Acillere Yaklaşım
7. Obstetrik Acillere Yaklaşım
8. Diyabetik Acillere Yaklaşım
9. Zehirlenmelerde Acil Yaklaşım
10. Sıcak ve Soğuk Acillerine
Yaklaşım
11. Yanıklarda
Acil Yaklaşım
12. Hastane
Öncesi Kullanılan Acil İlaçlar ve Sıvı Uygulamaları
13. Travmalı Hastaya Yaklaşım
14. Ambulans Ekipmanları Kullanımı ve
Bakımı
5. Hasta ve Yaralı Taşıma
Teknikleri
16. İleri Hava
Yolu Uygulamaları
17.
EKG
18. Kardiyak
Aritmilerde Acil Yaklaşım
EK-2
HASTANE ÖNCESİ
ACİL TIBBİ YARDIM VE BAKIMAKIŞ
ŞEMALARI (Yetişkin Uygulama Kılavuzu ve Çocuk Uygulama Kılavuzu
şeklinde 2 adet kitap ektesunulmuştur)
AKIŞ ŞEMALARI'nı
görmek için tıklayınız
EK-3
Sağlık Bakanlığı
Logosu Sağlık Müdürlüğü
Logosu
T.C.SAĞLIK BAKANLIĞI……………
İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜ Sertifika
No: İl Kodu, Görev
Ünvanı(AABT,ATT)-Eğitimin Cinsi(TE,AKB,ÇİY,EİY,TİY,GE)0001 (ÖRNEK:
06AABT-TE0001)
Belge Geçerlilik Tarihi: …………………………………
EĞİTİM
PROGRAMI SERTİFİKASI
AABT/ATT…………………………………………….. ……………..tarih ve……….sayılı
Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri İle Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul
ve Esaslarına Dair Tebliğ kapsamında ……………..tarihleri arasında …………..ilinde düzenlenen ………….saatlik teorik ve uygulamalı
………………………………….Eğitim Programını başarı ile tamamlayarak sertifika almaya hak
kazanmıştır.
Sağlık Müdürü